Ethics in Science and Technology

fa حاکمیت اخلاقی بر هوش مصنوعی آموزشی: مرور نظام‌مند چالش‌ها و طراحی چارچوب مدیریتی Ethical Governance of Educational Artificial Intelligence: A Systematic Review of Challenges and Designing a Managerial Framework تخصصي Special مروری Review Article <div style="text-align: justify;">زمینه: هوش مصنوعی (AI) به‌عنوان یکی از فناوری‌های کلیدی قرن بیست‌ویکم، مدیریت آموزشی را متحول کرده و امکاناتی نظیر شخصی‌سازی یادگیری و بهبود کارایی اداری را فراهم آورده است. با این حال، چالش‌های اخلاقی مانند نقض حریم خصوصی، تبعیض الگوریتمی، و عدم شفافیت، ضرورت حاکمیت اخلاقی را برجسته می‌کنند. هدف این پژوهش، شناسایی چالش‌های اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت آموزشی و طراحی چارچوبی مدیریتی برای مواجهه با آنهاست. روش: این مطالعه با رویکرد مرور نظام‌مند در پایگاه‌های داده Scopus، Web of Science، Google Scholar، Magiran و SID انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل مقالات و گزارش‌های منتشرشده بین سال‌های 2015 تا 2025 بود. نمونه‌گیری هدفمند انجام شد و 42 مطالعه پس از حذف موارد تکراری و غیرمرتبط انتخاب شدند. ابزار تحلیل، کدگذاری مضامین (باز، محوری، و انتخابی) بود و داده‌ها با تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. اعتبار تحلیل از طریق مثلث‌سازی داده‌ها تأیید شد. یافته‌ها: کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت آموزشی چالش‌هایی نظیر نقض حریم خصوصی (مانند نشت داده‌ها در پلتفرم «شاد» و Zoom)، تبعیض الگوریتمی (مانند نابرابری در تخصیص منابع در ایران و بریتانیا)، عدم شفافیت در الگوریتم‌ها (مانند سیستم‌های غیرقابل تفسیر در استرالیا و چین)، فقدان مسئولیت‌پذیری (مانند خطاهای سیستمی بدون پاسخگویی در ایران و چین)، و کاهش تعاملات انسانی (مانند محدودیت نقش معلمان در فنلاند و ایران) را به همراه دارد. نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی در مدیریت آموزشی پتانسیل بالایی دارد، اما چالش‌های اخلاقی آن نیازمند چارچوب‌های حاکمیت اخلاقی، آموزش مداوم، مشارکت ذی‌نفعان، نظارت مستمر، و استانداردهای امنیتی مانند ISO/IEC 27001 است. در ایران، پلتفرم‌هایی مانند «شاد» با بهبود شفافیت و جلب مشارکت والدین می‌توانند به ابزارهایی مسئولانه تبدیل شوند. این راهکارها، با الهام از تجربیات جهانی، به کاهش نابرابری و افزایش اعتماد عمومی کمک می‌کنند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Artificial Intelligence (AI) has transformed educational management by enabling personalized learning and enhancing administrative efficiency. However, ethical challenges such as privacy breaches, algorithmic bias, and lack of transparency necessitate robust ethical governance. This study aims to identify key ethical challenges of AI in educational management and propose a practical managerial framework to address them. Method: A systematic review was conducted using databases including Scopus, Web of Science, Google Scholar, Magiran, and SID. The study population comprised articles and reports published between 2015 and 2025. Purposive sampling was employed, selecting 42 studies after excluding duplicates and irrelevant records. Data were analyzed using qualitative content analysis with open, axial, and selective coding. The validity of the analysis was ensured through data triangulation. Results: The application of AI in educational management presents challenges, including privacy breaches (e.g., data leaks in platforms like “Shad” and Zoom), algorithmic bias (e.g., inequitable resource allocation in Iran and the UK), lack of transparency in algorithms (e.g., opaque systems in Australia and China), insufficient accountability (e.g., unaddressed system errors in Iran and China), and diminished human interactions (e.g., reduced teacher roles in Finland and Iran). Conclusion: AI holds significant potential for educational management, but its ethical challenges require governance frameworks, continuous training, stakeholder engagement, ongoing monitoring, and security standards like ISO/IEC 27001. In Iran, platforms like “Shad” can become responsible tools by enhancing transparency and involving parents. These strategies, inspired by global experiences, mitigate inequalities and foster public trust. </div> هوش مصنوعی, مدیریت آموزشی, حاکمیت اخلاقی, حریم خصوصی, عدالت آموزشی Artificial Intelligence, Educational Management, Ethical Governance, Privacy, Educational Equity 25 34 http://ethicsjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-3378-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Masoumeh Ahmadi سیده معصومه احمدی 100319475328460013907 100319475328460013907 No 1. Ph.D. Student, Department of Educational Management, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران Ali Khalkhali علی خلخالی khalkhali_ali@iau.ac.ir 100319475328460013908 100319475328460013908 Yes Department of Educational Management, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران Esmaeil Kazempour اسماعیل کاظم پور 100319475328460013909 100319475328460013909 No Department of Educational Management, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران