Ethics in Science and Technology

fa اخلاق و مسئولیت مدنی مراکز تحقیقاتی : نقض حریم خصوصی نمونه انسانی ( مقایسه حقوق ایران و آمریکا) Ethics and Civil Liability of Research Centers: Violation of Human Privacy (Comparing Iranian and American Law) تخصصي Special مروری Review Article <div style="text-align: justify;">زمینه: در حقوق مسئولیت مدنی کشورهای مختلف از جمله ایران، بسیاری از قوانین طراحی شده  ناشی از التزام آن به موازین اخلاقی می باشد. یکی از قوانین اخلاقی پر اهمیت در مسئولیت مدنی ، توجه به حریم خصوصی است. با گسترش روزافزون تحقیقات بر روی انسان، مراکز تحقیقاتی به بازیگران اصلی تولید دانش و در عین حال امانت‌داران داده‌های بسیار حساس پزشکی، ژنتیکی و روان‌شناختی تبدیل شده‌اند. رعایت حریم خصوصی شرکت‌کنندگان در پژوهش‌های علمی، یکی از الزامات بنیادین اخلاقی و حقوقی است که نقض آن می‌تواند موجب تحقق مسئولیت مدنی مراکز تحقیقاتی شود. این پژوهش با هدف تحلیل مبانی و شرایط تحقق مسئولیت مدنی مراکز تحقیقاتی در نقض حریم خصوصی نمونه‌های انسانی و مقایسه چارچوب حقوقی ایران و ایالات متحده انجام شده است.مطالعه به روش توصیفی - تحلیلی و با گردآوری داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، اسناد قانونی، رویه قضایی و اسناد اخلاق پژوهش در سطح ملی و بین‌المللی انجام شده است. نتیجه گیری در آمریکا، در کنار مسئولیت مبتنی بر تقصیر، نظریه‌های «خطر» و «مسئولیت محض» نیز در افشای عمومی اطلاعات خصوصی اعمال می‌شوند و صرف تحقق چهار شرط یادشده برای احراز مسئولیت کافی است؛ اما در ایران، محدود ماندن به مبنای تقصیر، اثبات و جبران خسارت را برای زیان‌دیده دشوار و کارکرد بازدارندگی را تضعیف کرده است. این پژوهش نشان داد که مسئولیت‌مدنی تقصیرمحور در ایران پاسخگوی خطرات نوین افشای داده‌های پژوهش انسانی نیست و الگوی ترکیبی آمریکا با پذیرش مسئولیت‌محض در انتشار عمومی اطلاعات خصوصی، الگویی کارآمد برای تضمین حمایت واقعی و بازدارندگی مؤثر است.  </div> <div style="text-align: justify;">Background: In the civil liability law of various countries, including Iran, many of the designed laws are due to their commitment to ethical standards. One of the most important ethical laws in civil liability is attention to privacy. With the increasing expansion of research on humans, research centers have become the main actors in knowledge production and at the same time the trustees of very sensitive medical, genetic, and psychological data. Respecting the privacy of participants in scientific research is one of the fundamental ethical and legal requirements, the violation of which can lead to the realization of civil liability of research centers. This study aims to analyze the foundations and conditions for the realization of civil liability of research centers in the violation of the privacy of human samples and to compare the legal frameworks of Iran and the United States. The study was conducted using a descriptive-analytical method and by collecting data through library resources, legal documents, judicial practice, and research ethics documents at the national and international levels. Conclusion: In the United States, in addition to fault-based liability, the theories of "risk" and "strict liability" are also applied to the public disclosure of private information, and the fulfillment of the four aforementioned conditions is sufficient to establish liability; however, in Iran, remaining limited to the fault basis has made it difficult to prove and compensate for the injured party and has weakened the deterrent function. This study showed that fault-based civil liability in Iran does not respond to the new risks of human research data disclosure, and that the US hybrid model, with strict liability for public disclosure of private information, is an efficient model for ensuring real protection and effective deterrence.  </div> مسئولیت مدنی, حریم خصوصی, مراکز تحقیقاتی, حقوق ایران, حقوق آمریکا Keywords: Civil Liability, Privacy, Research Centers, Iranian Law, US Law. 14 21 http://ethicsjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-3407-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Kolivand زهره کولیوند z.kolivand@iau.ir 100319475328460013726 100319475328460013726 No 1. Department of Law, Ayatollah Amoli Branch, Ayatollah Amoli International Center, Islamic Azad University, Amol, Iran. گروه حقوق، واحد آیت الله آملی، مرکز بین المللی آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران. Mohsen Vaseghi محسن واثقی mohsenvaseghi@pnu.ac.ir 100319475328460013727 100319475328460013727 Yes Department of Law, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Mahdi Fallah Kharyeki مهدی فلاح خاریکی mehdifallahkharyeki@iau.ac.ir 100319475328460013728 100319475328460013728 No Department of Law, Ayatollah Amoli Branch, Islamic Azad University, گروه حقوق، مرکز بین المللی آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.